Prograf (takrolimus) ve Sandimmun Neoral (siklosporin), organ naklinden sonra bağışıklık yanıtını baskılamak için kullanılan, kan düzeyi izlemi gerektirebilen ilaçlardır. Siklosporinin nakil dışındaki bazı hastalıklarda da kullanım alanı vardır. Bir etkileşim ilacın düzeyini yükselterek toksisiteye veya düşürerek yetersiz etkiye yol açabilir. “Kısa süre kullanacağım” denilen yeni bir ilaç da bu değerlendirmeye dahildir.

Yeni antibiyotik veya antiviral yazılırsa

Takrolimus ürün bilgisi; klaritromisin, bazı mantar ilaçları ve ritonavir gibi güçlü enzim baskılayıcılarıyla düzey artışı, rifampisin ve karbamazepin gibi indükleyicilerle düzey düşüşü konusunda uyarır. Düzey değişimi böbrek, sinir sistemi veya kalp ritmi sorunlarıyla ya da nakil reddi riskiyle ilişkili olabilir. İncelenen takrolimus ürün bilgisi, bu güçlü enzim baskılayıcıları ve uyarıcılarıyla birlikte kullanımdan kaçınılmasını önerir; kaçınılamayan durumlarda nakil uzmanı gözetiminde yakın kan düzeyi ve organ işlevi izlemi gerekir. İlaç eklenmesi kadar çıkarılması da izlem planını değiştirebilir. Kaynak: Prograf, 4.4–4.5.

Paxlovid için neden nakil ekibi devreye girer?

Paxlovid içindeki ritonavir, takrolimus ve siklosporin düzeylerini ciddi biçimde artırabilir. EMA, yaşamı tehdit eden ve ölümcül etkileşimler bildirmiştir. Birlikte kullanım ancak yakın ve düzenli ilaç düzeyi izlemi sağlanabiliyorsa, ilgili uzmanların ortak değerlendirmesiyle düşünülmelidir; izlem antiviral tedavi sonrasında da sürmelidir. Sadece evde tansiyon ölçmek bu izlemin yerini tutmaz. COVID-19 tedavisi gündeme geldiğinde nakil ekibine ilaç listenizin tamamını iletin. Kaynak: EMA güvenlik bildirimi. Ayrıntılar için Paxlovid etkileşim rehberini okuyun.

Ağrı kesici, kolesterol ve tansiyon ilaçları

Siklosporinle diklofenak gibi NSAİİ ağrı kesiciler böbrek riskini artırabilir. Siklosporin bazı statinlerin maruziyetini de yükseltir; statin seçimi ve izlemi ürün bazında yapılır. Spironolakton, ramipril ve potasyum içeren takviyeler birlikte değerlendirilmelidir. Greyfurt ve greyfurt suyu da siklosporin düzeyini artırabilir. Kaynak: Neoral, 4.4–4.5. Tansiyon için verilen nifedipin eklendiğinde takrolimus düzeyinin takibi gerekebilir. Kaynak: Adalat LA, 4.5.

Birden çok bağışıklık ilacı kullanmak aynı şey mi?

Nakil ekibinin farklı amaçlarla birden çok ilaç reçetelemesi mümkündür. Bu, takrolimusla siklosporinin kendiliğinden birlikte alınabileceği anlamına gelmez; Neoral belgesi bu birliktelikten kaçınılmasını ister. Prednizolon gibi kortikosteroidlerin de ayrı kullanım ve etkileşim planı vardır. Rifampisin steroid etkisini azaltabilir; bazı enzim baskılayıcıları sistemik steroid etkilerini artırabilir. Uzun süreli steroid tedavisinde değişiklik planını hekim belirler. Neoral, 4.5; prednizolon, 4.4–4.5.

Kontrole götürülecek bilgiler

İlacın tam adı, formu, kullanım saatleri ve son kan alma zamanı; takrolimusun hızlı ve uzatılmış salımlı formları uzman gözetimi olmadan değiştirilemez.
Yeni başlanan veya yakın zamanda bırakılan reçeteli ilaç, bitkisel ürün ve takviyeler.
Hepatit C için sofosbuvir/velpatasvir gibi doğrudan etkili antiviral tedavi planı: karaciğer işlevindeki düzelme de siklosporin izlemini etkileyebilir. Kaynak: Epclusa ABD ürün bilgisi, 7.3.
“Yeni ilaçtan sonra hangi test ne zaman yapılacak, sonuç için kiminle görüşeceğim?” sorusu.

Hangi belirtiler bekletilmez?

İdrarın belirgin azalması, yeni ve şiddetli titreme veya bilinç değişikliği, nöbet, bayılma ya da ciddi çarpıntı acil değerlendirme gerektirir. Ateş veya yeni enfeksiyon bulgularını nakil ekibine gecikmeden bildirin. Şikâyet olmaması, kan düzeyinin uygun olduğunu tek başına göstermez; planlanmış kan ve böbrek işlevi kontrolleri önemini korur.

İlgili okumalar: statin, greyfurt ve kas belirtileri; ağrı kesici etken maddelerini ayırt etme.

Kaynak kontrolü: 26 Ekim 2026. Bu içerik yapay zekâ destekli bir kaynak özetidir; hekim veya eczacı tarafından klinik inceleme yapıldığı anlamına gelmez. Kişisel tedavi planı değildir. Yabancı ürün belgelerindeki etken madde riskleri, Türkiye’deki ürünün güncel KÜB ve kullanma talimatıyla birlikte değerlendirilmelidir.